X
تبلیغات
تحقیقات دانشگاهی رشته علوم تربیتی - آموزش فنی و حرفه ای در اشتغال زایی

تحقیقات دانشگاهی رشته علوم تربیتی

تحقیقات دانشگاهی رشته علوم تربیتی

  مقدمه:

تعریف اموزش فنی و حرفه ای و عوامل مربوط به ان: 

هیچ ملتی نمی تواند اثر تکنولوژی را در جهان امروز انکار کند. در حقیقت، پیشرفت های پر شتاب در همه رشته های فنی و صنعتی در دهه های اخیر، خطوط اساسی تمدن کنونی را تعیین کرده است. اگر قرار باشد که ازتکنولوژی به درستی و در جهت رفاه انسان، نه انهدام او، حداکثر بهره را ببریم، لازم است پا به پای این دگرگونیها، در آموزش فنی و حرفه ای نیز به پیشرفتهایی دست یابیم. خوار شمردن آموزش فنی و حرفه ای به بهانه اینکه ماهیتی فرو مایه دارد، در واقع ستیز با واقعیتهای زندگی نوین و روی گرداندن از مجالهایی است که برای بهتر کردن این زندگی پیش می آید. توصیه یونسکو درباره آموزش فنی و حرفه ای این است که: آموزش فنی وحرفه ای باید بخش مکمل نظام آموزشی همه جانبه باشد، و به این سبب باید به محتوای فرهنگی آن توجه کافی بشود (تالیف یونسکو، ۱۹۷۳).

آموزش فنی و حرفه ای باید از تربیت افراد برای شغل ویژه که با فراهم کردن مهارتها و دانش لازم برای افراد انجام می دهد پا فراتر بگذارد و همراه با آموزش عمومی، شخصیت و منش افراد را نیز پرورش دهد و توانایی درک، داوری، اظهار وجود و سازگاری با محیط های گوناگون را در آنان تقویت کند. برای رسیدن به چنین هدفی، محتوای فرهنگی آموزش فنی وحرفه ای باید در سطحی باشد که تخصصی شدن گریز ناپذیر درآموزش فنی و حرفه ای، راه علاقه های گسترش را سد نکند.

با توجه به جنبه های عملی تر، آموزش فنی وحرفه ای، در جنبه های علمی تر خود، از سالهای تحصیلی مدارس فراتر می رود و وارد عرصه صنعت می شود. از این رو، با در نظر داشتن مهارتها وفنون، ممکن است مدارس پایه های اساسی لازم را در اختیار بگذارند، اما این صنعت است که باید کارکنان جدید خود را در زمینه های خاصی که در زندگی کاری از آنان انتظار می رود، آموزش دهد و پیوسته دانش آنها رامطابق با پیشرفتهای زمان ارتقا دهد.

"شاید بنیادی تر ین مانع در راه گسترش آموزش فنی در برخی از کشورهای در حال رشد، همان گونه که در بسیاری از کشورهای پیشرفته نیز چنین است، وجود نگرش منفی بسیاری از افراد نسبت به این آموزش است. کار دستی و فنی از قدیم به مثابه کاری خوار و پست و فقط درخور افراد بی سواد در نظر گرفته شده است. در نتیجه، در بسیاری از کشورها وضعی موجود است که در اثر آن درصد بزرگی از کسانی که دوره دبیرستان را به پایان می برند یا حتی فارغ التحصیل دانشگا هها هستند، صرفا به این دلیل که شغلهای اداری کافی برای آنان وجود ندارد، بیکار می مانند. روشن است که نمی توان نگرشها را یک شبه دگرگون کرد، اما با آموزش فنی، به عنوان عنصرمکمل نظام آموزشی و با آگاه سازی مردم نسبت به امکاناتی که آموزش فنی و حرفه ای در اختیار افراد قرار می دهد، تغییر نگرشها خیلی سریع انجام خواهد گرفت"( یونسکو، ۱۹۷۳).

● آموزش های فنی وحرفه ای در ایران

آموزشهای رسمی و فنی و حرفه ای در ایران با ایجاد دارالفنون آغاز شد. در این مدرسه که در سال ۱۲۳۸(ه.ق) به منظور تربیت نیروی انسانی لازم در زمینه های اداری، علمی، فنی و پزشکی تاسیس شد شاگردان هم درسهای نظری داشتند و هم درسهای عملی. در زمینه آموزش صنعت در سال ۱۲۸۶(ه.ق) اولین هنرستان فنی با نام مدرسه ایران وکمال شروع به کار کرد و در سال ۱۳۰۳ به هنرستان صنعتی تبدیل شد. در زمینه کشاورزی در سال ۱۲۹۷(ه.ق) دبستان برزگر شروع به کار کرد که پس از انحلال بجای آن مدرسه فلاحت در تهران تاسیس شد. در زمینه آموزش خدمات در سال ۱۲۹۸ (ه.ق) مدرسه صنایع مستظرفه تهران به ریاست کمال الملک در رشته های هنری تاسیس شد. در سال ۱۳۴۹ با تصویب قانون کار آموزی، آموزش در صنعت به صندوق کارآموزی واگذار شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی به لحاظ اهمیت یافتن استقلال و خودکفایی کشور و سامان بخشیدن به آموزشهای فنی و حرفه ای مورد توجه خاص قرار گرفت و به همین منظور شورای عالی هماهنگی آموزش های فنی و حرفه ای کشور برای سازمان بخشیدن به تشکیلات و پوشش دستگاههای متعدد،بعنوان مجری این نوع آموزشها در سال ۱۳۵۹ تشکیل شد.

● نقش اجتماعی فرهنگی شاخه تحصیلی فنی و حرفه ای

بعد دیگر اهمیت آموزش های فنی و حرفه ای در نقش فرهنگی و اجتماعی آن است که یکی از نمودهای نابرابریهای اجتماعی، محرومیت از تحصیل به علل گوناگون است. بر خورداری توده های وسیعی از مردم از آموزش های فنی و حرفه ای باعث می شودکه فاصله قشرهای اجتماعی تا حدودی کمتر شود. توان کاری افراد بالا رود و در نتیجه گروه کثیری از مردم در تولید اجتماعی شرکت کنند. اگر آموزش فنی و حرفه ای در آموزش و پرورش، با کیفیت گسترش یابد و کار یدی و مغزی هر دو در پیوند با هم اهمیت پیدا کنند، ارزشهای نوینی در جامعه پدیدار می گردد. یعنی کار یدی محقر نمی شود و به کار اداری یا صرفا فکری بیش از حد ارج نمی نهد و این ممکن نخواهد شد مگر اینکه اقتصاد وابسته مستقل به صنایع خارجی رفته رفته جای خود را به اقتصاد مستقل و تولیدی بدهد. در این صورت است که با اهمیت پیدا کردن کار مولًد، در مقابل دلالی و وابسطه گری ارزشهای واقعی صنعتگران و صاحبان حرفه های گوناگون نمود پیدا می کند و بسیاری از مفاسد اجتماعی بخصوص ناامیدی های جوانان کم رنگتر شده و جای آن را فعالیتهای مولد اجتماعی می گیرد.

اکنون کوشش بر این است که آموزش و پرورش را از صورت صرفا نظری بیرون آورده و آن را بصورت آموزش توام با کار مبدل سازند. چنین کاری علاوه بر داشتن اهمیت اقتصادی، بی تردید در تعدیل فاصله های میان طبقات و قشرهای اجتماعی می تواند موثر باشد. گسترش آموزش و پرورش و در کنار آن توسعه آموزش فنی و حرفه ای و مشغول داشتن گروه کثیری از دانش آموزان کشور در این شاخه تحصیلی می تواند سرآغاز بازگشت به خود و یافتن هویت فرهنگی خویش گردد. وقتی شمار زیادی از مردم جامعه مشغول کار مفید و مناسب شوند به جامعه و ارزشهای اجتماعی حاکم ارج می نهند.

● عوامل موثر در انتخاب شاخه حرفه و فن توسط دانش آموزان

برای بررسی راههای جذب دانش آموزان مستعد به هنرستانهای فنی و حرفه ای و نیز عواملی که در انتخاب رشته دانش آموزان تاثیر گذارند تحقیقات و پژوهش هایی به عمل آمده است.گودرزی (۱۳۷۵) در پژوهشی بیان می کند که عوامل شخصی و فردی از قبیل علاقه به دروس عملی،کارآگاهی وحرفه و فن،کنجکاوی نسبت به طرز کار وسایل فنی، عامل موثری در گرایش دانش آموزان به رشته های فنی و حرفه ای است. عوامل آموزشگاهی مانند میزان آگاهی ازهزینه های تحصیلی رشته های فنی وحرفه ای، تنوع رشته های فنی و ژحرفه ای، تجهیزات و امکانات کارآگاهی آموزشگاه ها، دوری و نزدیکی محل مراکز آموزشی هنرستانها، وجود مربیان فنی و شایسته است. امید زود دست یافتن به اشتغال ، درآمد و وضعیت اقتصادی خانوادگی از عوامل گرایش دانش آموزان به شاخه کار و دانش است (میر جیمه ۱۳۷۴). عوامل اجتماعی شامل میزان تخصصی بودن مشاغل، موفقیت فارغ التحصیلان در شغل و زندگی، میزان درآمد، جایگاه و ارزش اجتماعی، ادامه تحصیل در مقاطع تحصیلی بالاتر، تاثیر رسانه های گروهی ازجمله تلویزیون، دادن امتیازات شغلی، اولویت استخدام، وام خود اشتغالی، همچنین نیاز جامعه به رشته خاص است.

عوامل پرورشی همچون میزان آگاهی دانش آموزان از میزان فعالیتهای ورزشی، برگزاری کلاسهای فوق برنامه و فعالیتهای مذهبی در هنرستانهای فنی و حرفه ای است. عوامل خانوادگی مانند سطح سواد پدر، جنسیت دانش آموزان، رشته تحصیلی خواهر و برادر، در انتخاب رشته شخص تاثیر بسزائی دارد. عباسی(۱۳۷۸) دلایل عدم تمایل دانش آموزان مستعد به شاخه فنی و حرفه ای را چنین بیان می کند: دانش آموزان مستعد اطلاعات زیادی راجع به رشته های فنی و حرفه ای ندارند. به نظر آنان علاقه مندان به رشته های فنی بدون وارد شدن به هنرستان هم می توانند به اهداف خود برسند. خانواده های دانش آموزان مستعد ترجیح می دهند فرزندانشان در دبیرستان تحصیل کنند. بخاطر داشته باشیم که شرایط موجود در مدرسه، معلمان و مشاوران تا حد زیادی در انگیزه های دانش آموزان برای ادامه تحصیل و انتخاب رشته تحصیلی آنها موثر هستند. دوستان وهمسالان با توجه به نزدیکی خاص به یکدیگر و یا وابستگی های عاطفی شان درانتخاب رشته تاثیر بسزایی بردانش آموز دارند. نظر والدین نیز در انتخاب رشته دانش آموز نقش تعیین کننده ای را دارد.

● نقش و اهمیت آموزش فنی و حرفه ای در توسعه اقتصادی

"بیش از سه دهه، از تدوین نظری سرمایه انسانی می گذرد. در این مدت نقش و اهمیت آموزش های فنی وحرفه ای در توسعه ی اقتصادی نزد کشورهای توسعه یافته و بسیاری از کشورهای در حال توسعه، شناخته شده است؛ به گونه ای که بسیاری از کشورها برای ایجاد تحول در توسعه اقتصادی به عنوان پیش زمینه و اولین گام، اقدام به اصلاح نظام آموزش فنی و حرفه ای خود و سرمایه گذاری در آن نموده اند. آموزش های فنی و حرفه ای آموزش هایی هستند که انتظار می رود دانش آموختگان آن در زمان ورود به دنیای کار از سازگاری نسبی در مقایسه با دانش آموختگان رشته های نظری برخوردار باشند. به عبارت دیگر، این دانش آموختگان باید توانایی لازم را برای اشتغال داشته باشند. توسعه اقتصادی را افزایش بهره وری عوامل تولید شامل زمین، کار، سرمایه و فن آوری در سطح ملی و منطقه ای دانسته و این افزایش بهره وری را متکی به نیروی انسانی کار آمد می داند. وی معتقد است که نیروی انسانی در اثر تربیت و آموزش می تواند نگرش، دانش و مهارت لازم را به دست آورد. به همین علت در اغلب کشورهای اروپایی و صنعتی بعد از دهه ۹۰ توسعه صنعتی را در آموزش فنی و حرفه ای دانسته و در بهبود و رشد آن تاکید بسیار دارند. آزاد  در بحث آسیب شناسی نظام فنی و حرفه ای، میزان اثر بخشی عناصر آموزش فنی و حرفه ای و میزان کارآیی عناصر نظام آموزش فنی و حرفه ای را بررسی نموده و برنامه های درسی را به دلیل عدم و یا کمبود نیروی انسانی با صلاحیت، تجهیزات نامناسب، مدیریت فاقد صلاحیت حرفه ای و فضای نا کافی بدون اثر بخشی و کارآیی قلمداد کرده است و متناسب با شرایط اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ارزشی هر کشور اقدام برای اصلاح وتجدید نظر را در حوزه ی روش ها و اهداف لازم و ضروری دانسته است.

اموزش فنی وحرفه ای در تشکیل سرمایه ی انسانی

 ظهور اقتصاد دانش محوردر کشورهای صنعتی در دهه های آخر قرن گذشته و به دنبال آن در برخی از کشورهای جنوب شرقی آسیا و آمریکای لاتین نشان داد که سرمایه انسانی نقشی محوری در توفیق این کشورها برای ورود به اقتصاد جدیدایفاء نموده است به علاوه می توان گفت که آموزشهای فنی وحرفه ای به دلیل توام نمودن آموزشهای نظری و عملی از توانایی زیادی در تشکیل سرمایه انسانی و تربیت کارگردانش مداربرخوردار می باشند.

آموزشهاي فني و حرفه اي نقش مهمي در تشکیل سرمایه انسانی از طریق تربيت نيروهاي ماهر مورد نياز بازار كاردر كشورهاي مختلف جهان ايفا مي كنند. اين آموزشها در كشورهاي در حال توسعه نه تنها عهده دار تربيت نيروي كار مورد نياز بخشهاي مختلف اقتصاداين كشورها مي باشند، بلكه ازطریق بستر سازی خود اشتغالی، به حل مشكل بيكاري نيز كمك مي نمايند. به علاوه، اين آموزشها راه ميان بري در مسير تربيت نيروي انساني نیزبه شمار مي روند، چرا كه از يك سوبا توجه به بهره مندي اين آموزشها از مباني علمي و استفاده از روشهاي پذيرفته شده آموزشهاي كلاسيك راه خود را از يادگيري بر مبناي تجربه عملي صرف جدا كرده وازاين طريق راه درازمدت و غير علمي اين نوع فراگيري را كوتاه نموده و اين توانايي را در آموزش ديده فراهم مي کنند تا به تواند خود را در مقابل تغييرات تكنولوژيكي به آساني هماهنگ نمايد. از سوي ديگر اين آموزشها با توام نمودن آموزشهاي نظري و عملي اين امكان را براي آموزش ديده فراهم مي کندكه همسويي بيشتري با نيازهاي بازار كار داشته و از اين طريق امكان بيشتري براي جذب آنها در فعاليتهاي اقتصادي- اجتماعي فراهم گردد.

اين آموزشها همچنين از مزيت بازدهي در كوتاه مدت ویا ميان مدت برخوردار مي باشند. در حاليكه آموزشهاي كلاسيك به دليل هزينه بالا، طولاني بودن دوره آموزش، سهم زياد آموزشهاي نظري در آنها و درنتیجه بهره مندي اندك از عملیات كارگاهي، از جهت هماهنگي با نيازهاي بازار كارو لذا جذب در آن دچار مشكل مي باشند. به همين دليل كشورهاي جهان توجه روزافزوني را به آموزشهاي فني وحرفه اي  مبذول داشته اند، به طوريكه اين آموزشها حتي به درون سيستم آموزشهاي آكادميك اين كشورها نيزنفوذ كرده است.

    مزيت هايي كه براي آموزشهاي فني وحرفه اي مورد اشاره قرار گرفت منوط به وجود برخي شرايط درارائه اين آموزشها مي باشد كه از آن جمله مي توان به ضرورت برنامه ريزي مدون براي اين آموزشها، برخورداري از امكانات و تجهيزات كارگاهي مناسب، انتخاب كارآموزان بر اساس تواناييهاي عمومي و انگيزه هاي قوي، استفاده از مربيان مجرب و علا قه مند، سهم مناسب آموزشهاي عملي و نظري در اين دوره ها و طراحي زمان مناسب براي هر يك از دوره ها اشاره نمود.

در جهان صنعتی امروز بدون اموزش فنی و حرفه ای مفهوم نخواهد داشت . انقلاب علمی _ فنی، انقلابی عمیق و کیفی در نیروهای تولید و از آن جمله در نیروی انسانی و روشهای تولید به وجود آورده است .

آموزشهای فنی و حرفه ای انجام فعالیتهایی است که می تواند فرد را برای احراز شغل ، حرفه و کسب و کار آماده نماید یا کارایی و توانایی وی را در انجام آن افزایش دهد. این آموزشها کسب مهارتها را در راستای تکنولوژی و علوم وابسته به همراه دانشهای خاص مربوط به شغل و در بخشهای مختلف اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی ارائه می دهد .

سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور وابسته به وزارت کار و امور اجتماعی از ادغام سه نهاد آموزشی در سال 1359 و به منظور ارائه آموزشهای فنی و حرفه ای تشکیل گردیده و بر اساس بیش از 10 قانون موضوعه و ماده صدو پنجاه و یک قانون برنامه سوم و تنفیذ آن در برنامه چهارم ، متولی آموزشهای فنی و حرفه ای کوتاه مدت بوده و مسئول کمیته تخصصی آموزشهای فنی و حرفه ای غیررسمی با عضویت 16 وزارتخانه و سازمان ، فعالیتهای آموزشی خود را در دو بخش دولتی و غیردولتی اجرا می نماید .

این سازمان در واقع مهم ترین کانون مهارتی و کاربردی کشور و مرتبط با سازمان بین المللی کار ILO می‌باشد و به دلیل رسالت قانونی خود در ساختار نظام آموزشی جمهوری اسلامی ایران جایگاه ویژه ای دارد و به عضویت رسمی سازمان جهانی آموزشهای مهارتی (TVTO) درآمده است .

توسعه آموزشهای فنی و حرفه ای در شرایط کنونی برای اقتصاد و فرهنگ ایران و به ویژه شتاب دهی به فرایند تولید امری حیاتی است ؛ زیرا سرمایه گذاریهای زیربنایی و افزایش ابزار و تجهیزات و به طور کلی سرمایه فیزیکی بدون سرمایه انسانی بلااستفاده مانده و یا به نحو اقتصادی و کارآمد مورد بهره برداری قرار نمی گیرد .

بنابراین از ضرورتها و الزامات رشد و توسعه اقتصادی ، نظام آموزش برای ایجاد مهارتهای لازم سرمایه انسانی است و در این میان آموزشهای فنی و حرفه ای تلفیقی است از علم ، فن و هنر و نقش بسیار مهمی در تامین نیروی انسانی کارآمد ایفا نموده و مضمونی توسعه ای دارد .

هدف از این آموزشها ، افزایش توانایی های دانش ، مهارت و قدرت درک افراد و انجام مطلوبتر کار در محدوده وظایف شغلی است . از آنجایی که موضوع بیکاری یکی از مهمترین مسائل و مشکلات جهان است و در کشورهای در حال توسعه با توجه به عدم توازن ساختارهای اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی سهم بیشتری را بر توسعه دارد و با توجه به اینکه یکی از دلایل بیکاری در کشور فقدان مهارتهای مورد نیاز بازار کار از سوی جویندگان کار می باشد ، انتظار می رود سازمان آموزش فنی و حرفه ای با ارائه آموزشهای مهارتی بتواند نقش بسزایی در کاهش میزان بیکاری ایفا کند.

زیرا آموزشهای فنی و حرفه ای به سبب انعطاف پذیری نشأت گرفته از خصیصه های بازار کار و اوضاع اقتصادی کشور و نیز به دلیل آموزش و ایجاد مهارتهای لازم در افراد برای توانایی در احراز مشاغل ، نقش به سزایی در اشتغال دارد. این آموزشها هم مهارتهای خاص مورد نیاز صنعت و هم مهارتهای عمومی بازار کار را فراهم می سازد و همچنین برای شاغلینی که به دلیل تغییرات تکنولوژی دچار کاهش کارایی می شوند امکان به روز شدن و تکمیل مهارت را فراهم می کند .

لذا به این نوع آموزشها به عنوان ابزاری برای مقابله با بیکاری بالاخص بیکاری ساختاری که ناشی از تغییرات در اقتصاد جهانی می باشد ، نگریسته می شود .

در واقع خصیصه این آموزشها ، نوعی پرورش "کارآفرین" است ، به این معنی که افراد پس از کسب مهارت و تخصص دانش فنی ، قادر خواهند بود که فرصتهای شغلی مناسبی را به دست آورند و یا در نهایت فرصت شغلی ایجاد نمایند .

اینگونه آموزش از نقش و تاثیرگذاری اقتصادی- اجتماعی مهمی برخوردار است چرا که معرف نوع مهمی از سرمایه گذاری در منابع انسانی است و با فراهم کردن زمینه های ارتقای دانش ، نگرشها و مهارتهای مورد نیاز بازار کار و اشتغال در زمینه های مختلف به توسعه اقتصادی کمک می کند .

از این رو کار محور بودن آموزشهای فنی و حرفه‌ای که فرایند یادگیری فراگیران را از طریق محیطهای کار ، برای آن مراکز و در درون آنها طراحی و اجرا می نماید و محتوای آموزشها را با تغییرات و پیشرفتهای حوزه تکنولوژی و به تبع آن در کارکرد نهادهای اقتصادی جامعه هماهنگ می سازد ، سبب شده است که این آموزشها به عنوان یکی از عناصر کلیدی جهت تحقق پیشرفتهای اقتصادی محسوب گردد و از جمله عوامل موثر در موفقیت کشورهای توسعه یافته تلقی گردد .

چرا که آموزش نظری همگام با کار عملی موجب تربیت نیروی انسانی خلاق و فعال می شود و همچنین این نیروها با نفوذ در جامعه سبب به کارگیری بخش عظیمی از نیروهای غیرخلاق می گردد .

نقش اموزش فنی و حرفه ای دراشتغال زایی

هدف از آموزشها ، افزایش توانایی های دانش ، مهارت و قدرت درک افراد و انجام مطلوبتر کار در محدوده وظایف شغلی است . از آنجایی که موضوع بیکاری یکی از مهمترین مسائل و مشکلات جهان است و در کشورهای در حال توسعه با توجه به عدم توازن ساختارهای اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی سهم بیشتری را بر توسعه دارد و با توجه به اینکه یکی از دلایل بیکاری در کشور فقدان مهارتهای مورد نیاز بازار کار از سوی جویندگان کار می باشد ، انتظار می رود سازمان آموزش فنی و حرفه ای با ارائه آموزشهای مهارتی بتواند نقش بسزایی در کاهش میزان بیکاری داشته باشد.اموزشهای فنی و حرفه ای انجام فعالیتهایی است که می تواند فرد را برای احراز شغل ، حرفه و کسب و کار آماده نماید یا کارایی و توانایی وی را در انجام آن افزایش دهد. این آموزشها کسب مهارتها را در راستای تکنولوژی و علوم وابسته به همراه دانشهای خاص مربوط به شغل و در بخشهای مختلف اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی ارائه می دهد . اری ایفا کند. آموزشهای فنی و حرفه ای به سبب انعطاف پذیری نشأت گرفته از خصیصه های بازار کار و اوضاع اقتصادی کشور و نیز به دلیل آموزش و ایجاد مهارتهای لازم در افراد برای توانایی در احراز مشاغل ، نقش به سزایی در اشتغال دارد. این آموزشها هم مهارتهای خاص مورد نیاز صنعت و هم مهارتهای عمومی بازار کار را فراهم می سازد و همچنین برای شاغلینی که به دلیل تغییرات تکنولوژی دچار کاهش کارایی می شوند امکان به روز شدن و تکمیل مهارت را فراهم می کند . لذا به این نوع آموزشها به عنوان ابزاری برای مقابله با بیکاری بالاخص بیکاری ساختاری که ناشی از تغییرات در اقتصاد جهانی می باشد ، نگریسته می شود .  

چرا که آموزش نظری همگام با کار عملی موجب تربیت نیروی انسانی خلاق و فعال می شود و همچنین این نیروها با نفوذ در جامعه سبب به کارگیری بخش عظیمی از نیروهای غیرخلاق می گردد .

لذا اگر آموزش فنی و حرفه ای در کشور نادیده گرفته شود ، در واقع باعث سوق دادن آموزش کشور به طور غیرمستقیم به آموزش اشتغال کاذب و درآمدهای سهل الوصول و ناپایدار می شود و به تدریج آسیب جدی به کشور وارد می سازد .

به همین علت است که می بینیم یکی از اولویتهای مهم در سرمایه گذاریهای آموزشی در تمامی جوامع صنعتی ، توسعه و گسترش آموزشهای فنی و حرفه ای است و این مهم نیز از سوی نهادهای ذی ربط بین‌المللی نظیر یونسکو ، یونیواک و بانک جهانی به منزله یک استراتژی مهم به کشورهای در حال توسعه توصیه می شود .

از سوی دیگر ، عدم سرمایه گذاری کافی در آموزش فنی و حرفه ای به معنی غفلت و فنای سرمایه های انسانی تلقی می شود . باید توجه داشت که در شرایط کنونی یکی از مهم ترین ، راه اشتغال زایی اصولی و حل معضل بیکاری به آموزش صحیح فنی و حرفه ای می باشد .

لذا اگر آموزش فنی و حرفه ای در کشور نادیده گرفته شود ، در واقع باعث سوق دادن آموزش کشور به طور غیرمستقیم به آموزش اشتغال کاذب و درآمدهای سهل الوصول و ناپایدار می شود و به تدریج آسیب جدی به کشور وارد می سازد .

به همین علت است که می بینیم یکی از اولویتهای مهم در سرمایه گذاریهای آموزشی در تمامی جوامع صنعتی ، توسعه و گسترش آموزشهای فنی و حرفه ای است و این مهم نیز از سوی نهادهای ذی ربط بین‌المللی نظیر یونسکو ، یونیواک و بانک جهانی به منزله یک استراتژی مهم به کشورهای در حال توسعه توصیه می شود .

از سوی دیگر ، عدم سرمایه گذاری کافی در آموزش فنی و حرفه ای به معنی غفلت و فنای سرمایه های انسانی تلقی می شود . باید توجه داشت که در شرایط کنونی یکی از مهم ترین ، راه اشتغال زایی اصولی و حل معضل بیکاری به آموزش صحیح فنی و حرفه ای می باشد .

غیر از بعد اقتصادی ، نقش آموزشهای فنی و حرفه ای در تغییرات اجتماعی و فرهنگی خصوصا در رشد و بهبود فرهنگ کار حائز اهمیت است .

اصولا برنامه این نوع آموزش و ساختار عملیات اجرایی آن به عنوان کارگزار اصلاحات فعالیتهای شغلی و بهبود مهارتها در کار ، می تواند در این راستا نقش اساسی را ایفاء نماید و مسئولین ذیربط می توانند با رفع محدودیتها و برنامه ریزی صحیح از آموزشها به عنوان مهمترین عامل برای تربیت افراد کارآفرین ، کارآمد و دارای فرهنگ غنی از اخلاق و وجدان کاری استفاده شایسته به عمل آورند .

در سازمان آموزش فنی و حرفه ای نیز نظیر سایر موسسات آموزشی رسمی و غیررسمی ، غیر از آموزش علم و مهارت مواردی از قبیل انضباط ، تقلید ،‌تعهد ،‌احساس مسئولیت ، وظیفه شناسی نیز جزء محتوای آموزشی به افراد آموخته می شود . از این رو این نظام آموزشی از طریق تحول در فرهنگ جامعه می توانند در بالا بردن کارایی و بهره وری نقش موثری ایفا نماید .

نقش این آموزشها در تغییرات اجتماعی ، فرهنگی به دلایل مشروحه زیر بسیار مهم ارزیابی می گردد :

کاهش سطح بیکاری ، میزان اعتبار بین الملی مدارک فنی و حرفه ای ، کاهش معضلات اجتماعی ، کمک در جلوگیری از مهاجرت بی رویه جوانان به شهرهای بزرگ ، کاهش تبعات منفی بیکاری ، بازسازی و نوسازی آموزشی ، توانمندسازی افراد برای زندگی بهتر ، افزایش سلامت و بهداشت روانی ، افزایش امید به زندگی ، توسعه عرصه زندگی ، کار و حرفه ، بهبود روابط اجتماعی و مناسبات انسانی ، انتقال ارزشها و هنجارهای اجتماعی ، جامعه پذیر نمودن افراد ...

بررسی وضعیت آموزش ها در قیاس با آموزش های مهارتی

نتايج بررسي ها نشان مي دهد كه گروه هاي بسياري از دانش آموختگان سطوح عالي از مهارت و كارآئي لازم براي جذب در بازار كار برخوردار نيستند و در مواردي حتي اگر سرمايه لازم در دسترس آنها گذاشته شود، قادر به كار آفريني و حتي خود اشتغالي نخواهند بود زيرا در اغلب موارد آموزش هاي آنها، ارتباط زيادي با نيازهاي مهارتي بازاركار ندارد.

نكته اساسي و جالب اينكه بخش عمده بیکاران را دانش آموختگان آموزش عالي تشکیل می دهند و به الطبع جوان و دارای توانمندی کار می باشند. جالبتر اینکه بيش از 85 درصد دانش آموختگان در كانون هاي شهري بويژه در چند شهر بزرگ كشور متمركزند و همچنين كيفيت تحصيلات آنان با نيازهاي شغلي تطابق چنداني ندارد در اكثر رشته هاي دانشگاهي دروس به صورت تئوري تدريس مي شود و محفوظات دانشگاهي در اغلب موارد كمكی به دانش آموخته در ورود به بازاركار نمي کند. اگرچه بیشترین بودجه آموزشی صرف تحصیلات آنان شده است و مهمتر از همه بهترین زمان عمر آنان برای طی دوره تحصیلی اختصاص یافته است. آنها در شمول سرمايه انساني و عناصر كليدي و راهبردي فرآيند توسعه اند و تحرك و پويايي اقتصاد و رشد بهره وري عوامل توليد بيش از سایر طيف هاي منابع انساني در گرو مشاركت آنان در فعاليتهاي اقتصادي است.

از معایب مهم دوره های آموزش عالی اینکه، در طول تحصیل دانش آموخته گان عالی بر اساس آموزه های خود متوقع مشاغل دفتری، مدیریتی و سرپرستی است. بنابراین برای ورود به بازار کار تن به هر کار و یا کارآفرینی نمی دهند و انتظار آنها استخدام در شرکت های بزرگ و ادارات دولتی و کارهای دفتری است.


 
+ نوشته شده در  پنجشنبه نهم آذر 1391ساعت 22:37  توسط الهام میریان  |